Kredit tarixi: bu nima va uni qanday yaxshilash mumkin?
Smartfonni bo‘lib to‘lashga sotib oldingizmi, avtokredit oldingizmi yoki mikrozaymda pul qarz oldingizmi? Bularning barchasi zumda qayd etiladi. Bank tashkilotlari har bir qarz oluvchining harakatlarini qattiq nazorat qiladi. Shunday alohida-alohida belgilardan to‘liq dossye shakllanadi, siz yangi ariza yuborganingizda skoring tizimlari birinchi navbatda aynan shu dossyega qaraydi.
Kredit tarixi — bu siz kredit mahsulotlaridan qanday foydalanganingiz va banklar hamda boshqa kredit tashkilotlari oldidagi majburiyatlaringizni qanday bajarganingiz haqidagi ma’lumotdir. Ushbu ma’lumotlar asosida umumiy hisobot shakllanadi, yangi ariza tushganda skoring tizimlari birinchi navbatda aynan shu hisobotni tahlil qiladi.
Arizani ko‘rib chiqishda bank kredit tarixini bir nechta asosiy omillar bo‘yicha baholaydi.
- To‘lov intizomi. To‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshirish kredit tarixiga ijobiy ta’sir qiladi. Muntazam yoki uzoq muddatli to‘lov kechikishlari yangi kredit olish ehtimolini pasaytirishi mumkin.
- Qarz yuki. Arizani ko‘rib chiqishda bank qarz oluvchining joriy majburiyatlarini baholaydi. O‘zbekistonda iste’mol kreditlarining ko‘pchiligi uchun qarz yuki ko‘rsatkichi (QYK) qo‘llaniladi: odatda barcha kredit va bo‘lib to‘lashlar bo‘yicha oylik to‘lovlar summasi rasmiy daromadning 50 foizidan oshmasligi kerak.
- Arizalar chastotasi. Qisqa vaqt ichida ko‘p sonli ariza berish ba’zi banklarda tasdiqlash imkoniyatini kamaytirishi mumkin.
- Sud undirmalari. Majburiy ijro bosqichiga yetib kelgan to‘lanmagan soliqlar, kommunal xizmatlar yoki jarimalar hisobotga tushadi. MIB tizimi bo‘yicha qarzdorlik va ijro ishlari mavjudligini mib.uz rasmiy saytida mustaqil tekshirish mumkin.
Yaxshi kredit tarixi nima beradi?
Yaxshi kredit tarixi kredit olish imkoniyatini oshiradi va quyidagilarga ta’sir qilishi mumkin:
- tasdiqlanish ehtimolini oshirish;
- mavjud kredit limitini kengaytirish;
- kreditlash shartlariga, jumladan foiz stavkasiga ta’sir qilish (agar bu bank mahsulotida nazarda tutilgan bo‘lsa).
O‘zbekistonda kredit tarixini qanday tekshirish va bilib olish mumkin?
Shaxsiy kredit hisobotini quyidagi yo‘llar bilan olish mumkin:
- Interaktiv davlat xizmatlari yagona portali my.gov.uz orqali;
- Kredit byurosining rasmiy portali Infokredit.uz orqali.
Kredit tarixini muntazam tekshirish ma’lumotlar dolzarb ekaniga ishonch hosil qilishga, shuningdek yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xatolar, noaniqliklar yoki firibgarlik belgilarini o‘z vaqtida aniqlashga yordam beradi.
Tez bilan kredit tarixini qanday yaxshilash yoki noldan yaratish mumkin
Kredit byurosining ma’lumotlar bazasi himoyalangan, u yerdan pul evaziga salbiy belgilarni o‘chirib bo‘lmaydi. Internetdagi «tarixni tozalab beramiz» degan har qanday va’da — aldovdir. Vaziyatni faqat yangi, ijobiy yozuvlar yaratish orqali tuzatish mumkin.
- Mavjud kechikishlarni yoping. Agar muddati o‘tgan qarzdorligingiz bo‘lsa, avval uni yopishdan boshlang. Majburiyat bajarilgach, ma’lumot kreditorlar tomonidan ma’lumot uzatish tartibiga muvofiq yangilanadi.
- Agar hali tarixingiz bo‘lmasa, nima qilish kerak. O‘z yo‘lingizni Tez bilan boshlash eng oson yo‘l: tasdiqlangan kredit limitiga ega Tez kredit kartasini olish kifoya. Hatto kichik summalarni o‘z vaqtida qaytarish kredit tarixingizni to‘g‘ri ko‘rsatkichlar bilan boshlab beradi.
- Tarixni tekshiring. Agar xatolikni aniqlasangiz (masalan, kredit allaqachon yopilgan bo‘lsa-da, hali ham amal qilayotgandek ko‘rsatilsa), ma’lumotni uzatgan bankka murojaat qiling.
Savol-javob
O‘zbekistonda o‘z kredit tarixingizni qanday bilib olish mumkin?
Eng tezkor usul — my.gov.uz portalida yoki Kredit byurosining rasmiy sayti Infokredit.uz orqali hisobot buyurtma qilishdir. Faqat tasdiqlangan hisob kerak bo‘ladi. Taqvim yili davomida hujjatni bir marta bepul olish mumkin. Xuddi shu yil ichida qayta so‘rovlar uchun to‘lov qilishga to‘g‘ri keladi
O‘z kredit tariximni to‘liq qayerdan ko‘rishim mumkin?
Yakuniy hujjat shaxsiy kredit hisoboti deb ataladi. Uni onlayn tarzda davlat xizmatlari (my.gov.uz) orqali yoki Infokredit.uz portalida so‘rash mumkin. Ko‘chirmada so‘nggi bir necha yil davomidagi barcha yopilgan va amaldagi shartnomalar ko‘rinadi
Yaxshi kredit tarixini qanday saqlab qolish mumkin?
Bir nechta oddiy qoida ijobiy kredit tarixini saqlab qolishga yordam beradi:
- to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshiring;
- uzoq muddatli kechikishlarga yo‘l qo‘ymang;
- kredit hisobotini muntazam tekshirib turing;
- xatolarni aniqlaganingizda, ularni tuzatish uchun bankka murojaat qiling;
- kredit mahsulotlaridan mas’uliyat bilan foydalaning
